Mình đã ở trong khá nhiều không gian từ vòng tròn, coaching, workshop… và mình không đánh giá sự an toàn của một không gian là khi có nhiều nước mắt, hay khi người điều phối nói rằng đây là không gian rất an toàn, không bị phán xét. Sự tin tưởng sẽ đến từ người ôm giữ không gian, cũng như những người góp phần tạo ra không gian ấy.
Năm ngoái, mình tham gia một chuỗi vòng tròn rất nhỏ về hạnh phúc của Action for Happiness, người điều phối là 2 bạn có chứng chỉ ngành tâm lý học. Trong thỏa thuận ban đầu, điều làm mình ấn tượng chính là các bạn ấy nói: Mặc dù chúng ta đều cam kết sẽ chỉ mang đi những bài học, không mang đi những câu chuyện, nhưng chúng ta hiểu rằng đây không phải một phiên trị liệu, mỗi người khi chia sẻ câu chuyện của mình thì hãy cân nhắc.
Có thể nhiều người cho rằng nói vậy sẽ làm người tham gia cảm thấy bất an, vì chưa bắt đầu đã bảo mọi thứ luôn có khả năng bị tiết lộ. Nhưng đây lại là điểm khiến mình thấy yên tâm, vì các bạn điều phối thực sự có trách nhiệm với không gian và những người tham gia. Mỗi người đều tự chịu trách nhiệm, chứ không đổ tại “tôi tưởng”…
Gần đây trong một clip của bác Gabor Maté, bác dùng một từ mà mình khá thích thú: bác không nói là “theo quan điểm của tôi” (thế này mình đã cho là đủ lịch sự rồi) mà nói: “Theo thiên kiến của tôi”. Đọc mấy chữ đấy xong mình thấy thuyết phục hơn hẳn. Không chỉ là sự khiêm nhường, đó còn là sự cẩn trọng từ một người biết những điều mình nói ra có thể ảnh hưởng đến nhiều người khác.
Ban đầu mình định viết về sự an toàn khi có sự chân thành, trung thực, nhưng đến đây thì mình cho đó là sự “cẩn trọng”. Trong một không gian, người thực hành khai vấn ngoài sự chân thành, hiện diện… cũng cần cẩn trọng với điều khách hàng mang đến. Một trong những điều khai vấn giúp mình làm được tốt nhất chính là không vội vã cho lời khuyên – một việc đi ngược lại quán tính của mình rất nhiều.
Sự cẩn trọng đôi khi cần xuất hiện trước cả khi phiên khai vấn bắt đầu. Mình thường hỏi khách hàng ngay đầu phiên rằng mình có cần lưu ý gì khi nói chuyện với họ không. Mình nhớ có một lần, một bạn nói: “Chị ơi, em dễ khóc lắm nhé.” Chính điều đó giúp mình cảm nhận sâu hơn về bạn ấy, mình nói chậm hơn, tạo nhiều khoảng trống hơn để bạn ấy được ở với chính mình lâu hơn.
Khi cả xã hội đều đi theo hướng nói lên quan điểm đúng sai của mình, nhấn mạnh vào thương hiệu cá nhân trên những quan điểm đanh thép, có tính định hướng, thì mình rất coi trọng những người có thể dùng sự cẩn trọng của mình để bảo vệ bản thân và mọi người xung quanh.
Từ “prudence” có nguồn gốc từ tiếng Latinh “prudentia”, nghĩa là sự khôn ngoan, sự thận trọng. Với Aristotle, đó là sự khôn ngoan trong hành động – khả năng đưa ra quyết định đúng đắn không chỉ dựa trên tri thức, mà còn trên bối cảnh, hậu quả và giá trị đạo đức. Nó không đơn thuần là “cẩn thận”, mà là sự cẩn trọng có suy xét, cân nhắc và hướng đến điều tốt.
Sự cẩn trọng nên được đưa vào lối sống, chứ không chỉ trong lĩnh vực mental wellbeing. Thất bại trong việc cẩn trọng đã khiến mình từng phải trả những cái giá rất đắt, mà những điều này lại không phải chỉ nghe hay đọc là hiểu được. Hy vọng là chúng ta luôn có đủ năng lực và cả may mắn để trả được cái giá ấy.